फ्लॅट संबंधित सोसायटी स्थापन करणे का महत्त्वाचे आहे. ?

 

फ्लॅट संबंधित सोसायटी स्थापन करणे का महत्त्वाचे आहे. ?

मित्रांनो आज आपण माहिती पाहणार आहोत फ्लॅटमध्ये सोसायटी स्थापन करणे का महत्त्वाचे आहे.

फ्लॅट ची खरेदी केल्यानंतर तिथे सोसायटीची स्थापना झालेली आहे की नाही हे तपासणे महत्त्वाचे आहे. सोसायटी स्थापन झाली आहे की नाही या गोष्टीकडे दुर्लक्ष करू नये. 

सोसायटीची स्थापना झालेली नसेल तर भविष्यात मालमत्ता हक्क, कन्व्हेयन्स डिड, पुनर्विकास, रिडेव्हलपमेंट, सोसायटी मेंटेनन्स आणि फ्लॅट विक्री या संबंधित अडचणी निर्माण होऊ शकतात. त्यामुळे सोसायटीची स्थापना होणे महत्त्वाचे आहे. 

सोसायटीची स्थापना ही सोसायटी कायदा किंवा महाराष्ट्रात फ्लॅट धारकांच्या हक्कांसाठी Maharashtra Ownership Flats Act, 1963 (MOFA) या नुसार होत असते. कायद्यानुसार प्रमोटरवर फ्लॅट धारकांची संस्था स्थापन करण्याची आवश्यक जबाबदारी आहे. 

सोसायटीची स्थापना केलेली नसेल तर पुढील अडचणी येऊ शकतात. 

जमीन आणि इमारतीचा हक्क सोसायटीच्या नावावर येत नाही. 

फ्लॅट खरेदी केल्यामुळे फ्लॅटचा तर मालकी हक्क मिळेल परंतु इमारत ज्या जमिनीवर उभी आहे त्या जमिनीचा मालकी हक्क बिल्डर डेव्हलपर किंवा मूळ मालकाकडे राहील. तो मालकी हक्क सोसायटीच्या नावाने हस्तांतर होण्यासाठी कन्व्हेन्स होणे महत्त्वाचे आहे.

अनेक वेळा बिल्डर जमीन व इमारतीचा कन्व्हेंसीड सोसायटीच्या नावावर करून देत नाही अशा परिस्थितीत सोसायटीला डीम कन्व्हेन्स करावे लागते.

महाराष्ट्र शासनाने Deemed Conveyance साठी स्वतंत्र ऑनलाइन व्यवस्था उपलब्ध करून दिली आहे. याचा उद्देश पात्र हाउसिंग सोसायटीला जमीन आणि इमारतीचा मालकी हक्क मिळवून देणे हा आहे.

मात्र, सोसायटीच नसेल तर अशा प्रक्रियेसाठी आधी सोसायटी स्थापन करण्याची आवश्यकता निर्माण होऊ शकते.

 इमारतीच्या Redevelopment मध्ये अडचण

जुनी इमारत पाडून नवीन इमारत बांधणे म्हणजे Society Redevelopment. पुनर्विकासासाठी जमीन, इमारत, सदस्यांचे हक्क, विकासकाची निवड, करार आणि इतर महत्त्वाचे निर्णय व्यवस्थित संस्थात्मक पद्धतीने घेणे आवश्यक असते.City & Local Guides

सोसायटी नसल्यामुळे फ्लॅटधारकांना एकत्रितपणे निर्णय घेणे आणि जमीन व इमारतीशी संबंधित अधिकार वापरणे अधिक गुंतागुंतीचे होऊ शकते.

म्हणूनच जुनी इमारत असलेल्या फ्लॅटधारकांनी Society Formation आणि Conveyance या दोन्ही बाबींकडे दुर्लक्ष करू नये.

Maintenance आणि इमारतीचे व्यवस्थापन कठीण होऊ शकते

इमारतीची साफसफाई, सुरक्षा, लिफ्ट, पाणी, वीज, दुरुस्ती, विमा, सामान्य सुविधा आणि इतर खर्चासाठी नियमित Society Maintenance आवश्यक असते.

नोंदणीकृत सोसायटी नसल्यास हे व्यवस्थापन कोण करणार, पैसे कोणाच्या खात्यात जमा होणार आणि खर्चाचा हिशोब कसा ठेवला जाणार, यावर वाद निर्माण होऊ शकतात.Real Estate Law

नोंदणीकृत सहकारी संस्थेसाठी निबंधकाकडे ठराविक प्रक्रिया असून नोंदणी झाल्यानंतर Registration Certificate आणि Bye-laws मंजूर होतात.

 बिल्डरकडून हक्क मिळवताना अडचण

MOFA अंतर्गत प्रमोटरने फ्लॅटधारकांच्या संस्थेकडे जमीन व इमारतीतील आपला हक्क, Title आणि Interest हस्तांतरित करण्यासाठी आवश्यक पावले उचलणे अपेक्षित आहे.

म्हणून बिल्डरने सोसायटी स्थापन केली नाही तर फ्लॅटधारकांनी केवळ बिल्डरवर अवलंबून राहण्याऐवजी कायदेशीर प्रक्रिया सुरू करण्याचा विचार करावा.

सोसायटी स्थापन करण्यासाठी काय करता येते?

फ्लॅटधारकांनी एकत्र येऊन Chief Promoter निवडणे, आवश्यक कागदपत्रे जमा करणे आणि संबंधित Co-operative Societies Registrar कार्यालयात सोसायटी नोंदणीसाठी अर्ज करणे ही सामान्य प्रक्रिया आहे.Legal

महाराष्ट्राच्या सहकार विभागाने Housing Society Registration साठी अर्ज, कागदपत्रे आणि Registrar कडून तपासणीची प्रक्रिया स्पष्ट केली आहे.

जर प्रमोटरने आवश्यक सहकार्य केले नाही, तर परिस्थितीनुसार संबंधित सक्षम प्राधिकरणाकडे तक्रार किंवा योग्य कायदेशीर उपाय करता येऊ शकतो. MOFA मध्ये प्रमोटरने सोसायटी स्थापन करण्यास अपयशी ठरल्यास सक्षम प्राधिकरणाला निर्देश देण्याची तरतूद आहे.

थोडक्यात

फ्लॅटची सोसायटी स्थापन न करणे ही किरकोळ बाब नाही. भविष्यात Conveyance, Deemed Conveyance, Redevelopment, Building Maintenance, Land Title आणि Flat Owners’ Rights यावर त्याचा परिणाम होऊ शकतो.

त्यामुळे फ्लॅटधारकांनी शक्य तितक्या लवकर सोसायटी नोंदणीची प्रक्रिया पूर्ण करून त्यानंतर जमीन व इमारतीच्या Conveyance बाबतही आवश्यक पावले उचलणे महत्त्वाचे आहे.