नोंदणीकृत खरेदीखत (Registered Sale Deed) - सविस्तर माहिती
नोंदणीकृत खरेदीखत हा स्थावर मालमत्ता (उदा. जमीन, घर, फ्लॅट इ.) खरेदी-विक्रीच्या व्यवहारातील अत्यंत महत्त्वाचा आणि कायदेशीर कागदपत्र आहे. जेव्हा दोन पक्षांमध्ये मालमत्तेची देवाणघेवाण होते, तेव्हा तो व्यवहार कायदेशीररीत्या पूर्ण करण्यासाठी शासकीय नियमांनुसार नोंदणी कार्यालय (Sub-Registrar Office) मध्ये त्याची नोंदणी करणे बंधनकारक असते.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- कायदेशीर मालकीहक्क: खरेदीखत नोंदणीकृत झाल्याशिवाय मालमत्तेची कायदेशीर मालकी खरेदीदाराच्या नावे हस्तांतरित होत नाही. केवळ नोटरी किंवा साध्या स्टॅम्प पेपरवरील करार मालकी हक्क सिद्ध करण्यासाठी अपुरे असतात.
- शासकीय नोंद: या दस्तऐवजामुळे शासकीय दरबारी (दप्तरी) मालमत्तेच्या मालकाची अधिकृत नोंद बदलते.
- न्यालयीन पुरावा: नोंदणी अधिनियम (Registration Act) नुसार, नोंदणीकृत खरेदीखत हा न्यायालयात अत्यंत मजबूत आणि ग्राह्य पुरावा मानला जातो.
- फसवणुकीस आळा: नोंदणी प्रक्रियेमुळे मालमत्तेच्या व्यवहारात पारदर्शकता येते आणि एकाच मालमत्तेची डमी किंवा बोगस विक्री करून होणारी फसवणूक टाळता येते.
नोंदणीकृत खरेदीखतासाठी आवश्यक कागदपत्रे:
- मुख्य दस्तऐवज: योग्य मूल्याच्या मुद्रांकावर (Stamp Paper) टाईप केलेले खरेदीखत.
- ओळख व पत्त्याचा पुरावा: खरेदीदार, विक्रेता आणि दोन साक्षीदारांचे आधार कार्ड, पॅन कार्ड इ.
- मालमत्तेची कागदपत्रे:
- जमिनीसाठी: ७/१२ उतारा, फेरफार (Mutation), आणि भूमी अभिलेख नकाशा.
- फ्लॅट किंवा घरासाठी: टायटल डीड (Title Deed), मागील साखळी कागदपत्रे (Chain Documents), आणि सोसायटीचे एनओसी (NOC).
- कर भरल्याची पावती: मालमत्ता कराची (Property Tax) अलीकडील पावती.
- छायाचित्रे: खरेदीदार आणि विक्रेत्यांचे पासपोर्ट साईज फोटो.
नोंदणी प्रक्रिया:
- ड्राफ्ट तयार करणे: वकिलाच्या किंवा जाणकार दस्तऐवज लेखकाच्या (Document Writer) मदतीने खरेदीखताचा मसुदा तयार केला जातो.
- मुद्रांक शुल्क आणि नोंदणी फी भरली: शासनाच्या नियमानुसार देय असलेले स्टॅम्प ड्युटी (Stamp Duty) आणि रजिस्ट्रेशन फी ऑनलाइन किंवा सरकारी मान्यताप्राप्त बँकेत भरली जाते.
- दुय्यम निबंधक कार्यालयात उपस्थिती: ठरलेल्या दिवशी खरेदीदार, विक्रेता आणि दोन साक्षीदार यांनी सर्व मूळ कागदपत्रांसह संबंधित सब-रजिस्ट्रार कार्यालयात हजर राहावे लागते.
- बायोट्रिक आणि स्वाक्षरी: तेथे सर्वांचे फोटो, बायोमेट्रिक स्वाक्षरी/अंगठ्याचे ठसे घेतले जातात आणि दस्तऐवजाची कायदेशीर पूर्तता करून नोंदणी पूर्ण केली जाते.
